Yazar : Möller's Editör

Kör Mağara Balıklarını Tanıyor Musunuz?

Kör Mağara Balıklarını Tanıyor Musunuz?

Kör Mağara balığı da denilen meksika tetra balıkları Gözleri olmayan bir tür olması ile tanınır. Meksika tetrasının göz çukuru vardır ancak göz oluşmamıştır. Kör mağara balıkları ile ilgili merak edilenleri sizler için derledik.

Kör Mağara Balığı Nedir?

Kör mağara balıkları, karanlık mağaralardaki sularda yaşar. Karanlık bir mağarada yaşadığı için görmeye ihtiyacı yoktur. Kör mağara balıklarının karanlık ortamda görmeye ihtiyacı olmadığı için gözleri zamanla körelmiştir. Zaman içinde ise gözler tamamen yok olmuştur. On binlerce yıldır bu karanlık mağaralarda yaşayan bu türün göz çukuru içinde göz bulunmamaktadır.

Araştırmalar kör mağara balıklarının birkaç milyon yıl önce gözleri olduğu ve zaman içinde kaybettiği sonucuna ulaştırmıştır. Göz gelişirken oluşan mutasyon sonucu göz ile ilgili genlerin devre dışı kaldığı düşünülür. Yani mağara ortamı göz genlerinin aktifliğini ortadan kaldırır.

Omega 3 Kaynakları Nelerdir?

Gözleri Yok Etme İhtiyacı Neden Ortaya Çıktı?

Doğada kullanılmayan işlevsiz organ gereksiz enerji tüketimi yapar. Yani kullanılmayan ama var olan organın bakılması ve beslenmesi gerekir. İşlevsiz organ için enerji harcamak yerine hayatta kalmak ve üreme çabası sarfetmek tür için daha avantajlıdır. Bu nedenle işlevsiz organın oluşumunu engellemek ya da sınırlı üretmek türün devamlılığı için önemlidir.  İşlevsiz organ üretilmediğinde genetik mutasyonlar ile nesillere aktarılır. Nesiller içinde o organlar yok olur. Buna körelme denir. Körelmiş organ tamamen işlevsiz değildir. Körelme sürecinde başka ihtiyaçları gerçekleştirecek şekilde mutasyon geçirir.

Meksika tetrasının farklı bir türü ırmaklarda yüzeye yakın kısımlarda görülür. Mağarada yaşayan grup ise gözlerini bir süre sonra kaybeder. Nehirde yaşayan balıklar incelendiğinde vücut beyin büyüklüğü oranı ile enerji ihtiyacı doğru orantılı olarak en yüksek olduğu doğrulanmıştır. Bu tür günlük kullanılan enerjinin %5 ila %15 i gözler tarafından tüketilir. Hiç etkisi olmayan bir organ için yüksek bir enerji harcaması gereksizdir. Bu nedenle dar bir alan olan mağarada hayatta kalabilmek için gözleri köreltmek avantaj hale gelir.

Kör Mağara Balığı ve Epigenetik Değişim

Mağara balıklarının göz kaybında genlerde hasarlı bir değişiklik yoktur. Meksika tetrasının gözlerini kaybetmesinin nedeni epigenetik değişimdir. Epigenetik değişim değişim DNA diziliminde herhangi bir değişikliğin gözlenmediği ancak canlıyı doğrudan etkileyen değişikliklerdir. Kör mağara balıklarının da DNA’larında herhangi hatalı bir dizilim görülmez. Ama balıkların gözleri kalıcı olarak yok olmuştur.

Kör mağara balığı az besin ve az oksijen ile yaşar. Yıllar içinde hayatını ve neslini devam ettirebilmek için gözlerinden vazgeçmiştir. Mağaralarda yiyecek bir şeyler bulmak zor olduğu için meksika tetraları enerjilerini dikkatli kullanmaları gerekir. Göz ve beynin görme bölümleri çok enerji tüketimine sebep olur. Mağara gibi karanlıkta yaşayan tetralar gözlerini kullanmadıkları için zaman içinde enerji tüketimini de azaltmak için gözlerinin etkinliğini ortadan kaldırmışlardır.

Kör Mağara Balıklarında Görme Nasıl Gerçekleşir?

Gözleri ve beynin görsel kısımlarını korumak ve devam ettirmek için çok fazla enerjiye ihtiyaç var. Zaten karanlıkta yaşayan ve görme ihtiyacı hissetmeyen tetralar gözleri ile değil emerek görürler.

Kör mağara balığı suyu emerek ağzına doldurur bu su ile dalgalar oluşturur ve bu dalgaları büyük nesnelerden sektirerek görme ihtiyacını karşılar. Tüm balıklar gibi yan kanatları ile basıncı algılarlar ancak kör mağara balıkları su emme ile birleştirmiştir. Sürekli olarak ağızlarını açıp doldurdukları suyu solungaçlarına doğru boşalttıkları gözlemlenir. Balığın ortamı değiştiğinde veya etrafındaki nesneler düzenlendiğinde dört kat daha fazla su emerler. Bu kaybolduklarını düşünüp yön bulmaya çalışma olarak yorumlanır. Duvar gibi bir nesneye yaklaştıklarında yine daha fazla su emerler. Uzaklık azaldığında ve balık duvara yaklaştığında su emme miktarı iki katına çıkar. Araştırmacılar balığın bu hareketlerini, suya basınç dalgası yayarak görmeyi gerçekleştirme olarak yorumlar.

Meksika tetrası da denilen kör mağara balıklarının yaşadığı ortama adaptasyonu sonucu işlevsiz hale gelen gözleri zaman içinde yok olmuştur. Göz kaybı karanlık ortamda yaşayan canlılar için enerji tasarrufu demektir. Balıkların DNA diziliminde göz gelişimini engelleyici bir değişimin bulunmaması Epigenetik değişiklik olarak açıklanmış. Bu durum gen ifadesinde değişikliğe neden olup dış görünüşe yansımıştır. Yaşadığı ortama epigenetik mekanizma yoluyla tepki vermek bütün hayvanlar için geçerli olabilir. Bireyin yaşamı sırasında kazandığı özelliğin gelecek nesillere aktarılması olarak yorumlanır.


WhatsApp Satın almak için tıklayınız